Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Toruniu

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IX Ka 437/23

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

0

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt (...)

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

W. G. (1)

karalność oskarżonego

karta karna

136

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

Karta karna

Dokument wystawiony przez uprawniony podmiot.

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

- apelacja obrońcy oskarżonego -

- zarzuty obrazy przepisów postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych zmierzające do wykazania, iż oskarżony W. G. (1) niesłusznie został uznany winnym popełnienia zarzuconego mu czynu,

- zarzut rażącej niewspółmierności kary,

- apelacja prokuratora –

- zarzut obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 42 § 1a kk poprzez orzeczenie wobec oskarżonego W. G. (1) na podstawie tego przepisu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy katgorii „T” na okres 1 roku, podczas gdy na podstawie przepisu art. 42 § 1a kk sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie skazania za przestępstwo określone w art. 244 kk i art. 180a kk.

☒ zasadny - prokurator

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny - obrońca

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Mając na uwadze, że wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego złożył wyłącznie obrońca oskarżonego W. G. (1), sporządzając je Sąd Okręgowy – po myśli art. 457§2 kpk – ograniczył się do przedstawienia, czym kierował się oceniając środek odwoławczy pochodzący od jego obrońcy oraz odniósł się do apelacji prokuratora jedynie w zakresie, w jakim było to niezbędne dla wyjaśnienia, co legło u podstaw zmiany rozstrzygnięcia o środku karnym z art. 42 § 1a kk opisanym w punkcie „II” zaskarżonego wyroku.

Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna.

Sąd Okręgowy zaaprobował kwestionowaną przez autora apelacji decyzję Sądu Rejonowego o oddaleniu wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków W. G. (2) oraz R. G.. Sąd II instancji podzielił zapatrywanie sądu meriti, iż dowody te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Świadkowie ci mogliby wskazać na okoliczności zdarzenia, o których w swych wyjaśnieniach relacjonował oskarżony, a które wobec wskazanych niżej względów nie zostały uznane za wiarygodne. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, o których wiedzę mieliby W. G. (2) i R. G. a których to w ramach prezentowanej linii obrony nie podał oskarżony. W. G. (1) mówił wszak o konieczności zawiezienia zboża, istnienia ryzyka jego zaparzenia i wystąpienia szkód majątkowych z tym związanych oraz stanu zdrowia R. G.w inkryminowanym dniu i jego relacje w tym względzie zostały prawidłowo poddane ocenie sądu I instancji.

Stanowisko skarżącego, iż oskarżony W. G. (1) działał w warunkach stanu wyższej konieczności nie zostało potwierdzone zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Sąd Okręgowy w pierwszym rzędzie zwraca uwagę na niekonsekwencję prezentowanych przez W. G. (1) okoliczności zdarzenia. W postępowaniu przygotowawczym (k. 22 – 23 akt) oskarżony wyjaśnił: „Dnia 8 września 2022 roku było wszystko umówione aby zawieźć zboże, jednak tego dnia mój syn do mnie zadzwonił i powiedział, że jest bardzo chory, ma gorączkę, wymiotuje i nie da rady pojechać z tym zbożem. Nie miałem nikogo, kto mógłby pojechać z tym zbożem do młyna. (…) Po tym jak Policja mnie zatrzymała i ja nie mogłem już dalej z tym jechać to moja żona się tym zajęła i kogoś znalazła kto zawiózł ten zestaw na miejsce. Ja nie pamiętam teraz kto przyjechał aby podstawić ten zestaw do młyna. Chcę powiedzieć, że w moim gospodarstwie tylko ja posiadałem prawo jazdy i umiejętności do prowadzenia tego silnika. Żona nie ma prawa jazdy a córka ma tylko 14 lat. Brak prawa jazdy uniemożliwia mi funkcjonowanie na gospodarstwie z którego mam jedyny dochód na życie. Oprócz tej nadzwyczajnej sytuacji nie jeździłem ciągnikiem po wyroku sądowym”. W postępowaniu przed sądem I instancji (k. 97 i 97v akt) W. G. (1) podał: „Syn wymłócił zboże zwiózł je na podwórko, rano miał jechać z tym zbożem, rozchorował się. Miał gorączkę, bóle głowy, wymioty, nie dał rady pojechać. Na wsi nie było człowieka, który mógłby z tym zbożem jechać. (…) W W. zatrzymali mnie policjanci i nie pozwolili dalej jechać. Kazali mi szukać kogoś kto się tym zajmie, zadzwoniłem do żony. (…) Mam młodszego syna, który mieszka w N. a gospodarstwo go nie interesuje. Akurat syn ten zjechał i przyjechał na miejsce. (…). Oni przyjechali, pojechał ze zbożem, a mnie policjanci zabrali.” W postępowaniu przed sądem odwoławczym (k. 139v akt) oskarżony stwierdził: „Syn R. ma swoje gospodarstwo w innej wsi, jakieś 3 - 4 km ode mnie. Po tym, kiedy zostałem zatrzymany przez policję, w efekcie po ten mój ciągnik przyjechał syn R., bo nie było innego wyjścia, dlatego mimo, że był chory przyjechał. Przyjechał, bo policja nalegała, żeby zabrać ciągnik i też żona dzwoniła do mnie, żeby po ten ciągnik przyjechał. (..). Syn był na tyle chory, że nie odwiózł tego zboża za mnie. (…). Syn R. nie pojechał z tym zbożem do młyna dlatego, że akurat przyjechał ten młodszy syn z N. i on pojechał do młyna. (…). Syn R. na co dzień mi nie pomaga. Jest mu bardzo ciężko, żeby mi pomagać.”

Na podstawie analizy wyjaśnień oskarżonego należy wyciągnąć następujące wnioski. Przede wszystkim oskarżony wskazywał, że nie było innej osoby która poza rozchorowanym jak twierdził synem mogłaby pojechać zawieźć zboże do młyna. Tyle tylko, że W. G. (1) nie wskazywał, by w jakikolwiek sposób weryfikował możność podjęcia się przez jakąkolwiek inna osobę dokonania tej czynności (znajomi, pobliscy gospodarze). Sąd Okręgowy dostrzegł, że w swoich wyjaśnieniach oskarżony wskazywał, iż czynność zawiezienia zboża do młyna była zaplanowana dzień wcześniej i że był tam umówiony, a zatem wobec takiej okoliczności wysoce wątpliwym staje się to, czy rzeczywiście to kwestia możliwości zagotowania się zboża dyktowała zachowanie oskarżonego. Godzi się w tym miejscu także zauważyć, że z relacji oskarżonego złożonych w toku postępowania apelacyjnego wynika, że syn R. prowadzący swoje gospodarstwo nie pomaga mu na co dzień, natomiast syn A. mieszka w znacznej odległości i nie jest pracami gospodarskimi zainteresowany. Wobec tego przy uwzględnieniu, iż oskarżony jest posiadaczem dwóch ciągników i gospodarstwa o powierzchni kilkudziesięciu hektarów i nie ma on zatrudnionej do pomocy osoby, a obowiązuje go zakaz prowadzenia pojazdów, Sąd Okręgowy nie przyjął za wiarygodne deklaracji W. G. (1) by incydentalnie w warunkach wyjątkowych naruszył obowiązujący go zakaz. Prowadząc duże gospodarstwo rolne, mając świadomość obowiązującego go zakazu i chcąc go przestrzegać winien on mieć do dyspozycji osobę mogącą go w jeździe pojazdami kategorii „T” zastąpić, co przecież przy pracach w gospodarstwie występuje nader często. Kolejno, niekonsekwencja wyjaśnień oskarżonego jest widoczna także w tym aspekcie, iż w toku postępowania przygotowawczego rzekomo nie pamiętał kto przyjechał po przyczepę, a przed sądem I instancji wskazał, iż był to syn A., który właśnie przyjechał niespodziewanie z N.. Natomiast przed sądem II instancji stwierdził, iż był to jednak syn R., który mimo choroby odebrał ciągnik. Niewiarygodne całkowicie dla Sądu Okręgowego są twierdzenia oskarżonego z postępowania przygotowawczego by jako doświadczony, wieloletni rolnik nie pamiętał kto przyjechał po dwie przyczepy zboża o wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych tym bardziej, że miał to być syn, a więc z pewnością nie osoba obca. Także niewiarygodne są podawane przez oskarżonego twierdzenia, by tego dnia niespodziewanie z wizytą w godzinach wczesno porannych po podróży nocnej przyjechał w odwiedziny do rodziców syn A. i to z daleka bo z N.. Również niewiarygodne są relacje, iż syn R. początkowo z uwagi na rzekomo poważny rozstrój zdrowia nie był w stanie pomóc ojcu, przy czym w przeciągu około godziny był w stanie zebrać siły i przyjechać po ciągnik. Odnotować trzeba, iż z notatki urzędowej k. 1 akt wynika, iż pojazd przekazano osobie - R. G.. Zatem niewiarygodne są wyjaśnienia oskarżonego z postępowania przygotowawczego, iż nie wiedział on kto przyjechał po ciągnik oraz z postępowania sądowego gdy W. G. (1) utrzymywał, że był to syn A..

Stanowisko autora apelacji by w sprawie zaistniały podstawy do przyjęcia stanu wyższej konieczności nie zyskało aprobaty Sądu Okręgowego. Po pierwsze w swoich wyjaśnieniach oskarżony był niekonsekwentny i niewiarygodny. Po drugie twierdzenia, iż syn R. z uwagi na stan zdrowia nie mógł pojechać za ojca do młyna z uwagi na stan zdrowia nie zyskują miana wiarygodnych wobec tego, iż w niedługim czasie i tak przyjechał on po cały skład tam gdzie oskarżonego zatrzymała policja. Po trzecie także niewiarygodne są twierdzenia, iż oskarżony nie wiedział o przyjeździe młodszego syna A., który posiadał uprawnienia do kierowania ciągnikiem. Abstrahując już od faktu, że nie zostało uprawdopodobnione iż zboże oskarżonego rzeczywiście mogłoby się zagotować wszak jako doświadczony rolnik winien mieć celem przechowania swoich plonów przystosowane pomieszczenia, a też z jego wyjaśnień wynika, iż na ten dzień był po prostu na odbiór zboża umówiony, trzeba stwierdzić, iż z zaistniałych w sprawie realiów nie wynika by oskarżony został postawiony w takiej sytuacji, że nie mógł on zorganizować osoby by odwiozła za niego to zboże i tym samym nie naruszyłby obowiązującego go zakazu prowadzenia pojazdów.

Niesłuszny był podniesiony przez obrońcę zarzut rażącej niewspółmierności kary. Wymierzona została W. G. (1) kara najłagodniejszego rodzaju – kara grzywny. Liczba stawek odpowiada stopniowi winy oraz społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego czynu zabronionego, zaś wysokość stawki dziennej uwzględnia możliwości zarobkowe W. G. (1) który jest właścicielem dużego gospodarstwa oralnego oraz znacznej wartości maszyn rolniczych. Oskarżony jest osobą dwukrotnie karaną sądownie za czyny różnego rodzaju (w tym za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości). Orzeczona względem niego kara absolutnie nie jest rażąco surowa. Kara o charakterze finansowym będzie stanowiła względem niego dolegliwość, która uzmysłowi mu naganność jego postepowania.

Podjęcie przez oskarżonego leczenia odwykowego jest oczywiście pozytywnie oceniane, jednakże ta okoliczność go nie ekskulpuje i nie umniejsza szkodliwości społecznej jego zachowania polegającego na naruszeniu obowiązującego go zakazu prowadzenia pojazdów. W. G. (1) ponownie naruszył porządek prawny, a w ślad za podjęciem walki z uzależnieniem winien on przedsięwziąć działania celem zaniechania wchodzenia w konflikt z prawem.

Oskarżony jako osoba dorosła i odpowiedzialna powinien tak zorganizować funkcjonowanie gospodarstwa by nie naruszać obowiązujących go zakazów. W. G. (1) musi ponieść konsekwencje swojego zachowania. Reakcja karna zastosowana przez Sąd Rejonowy winna być dla niego kanwą dla powzięcia kategorycznych kroków w kierunku wyjścia na prostą z kwestią możności pełnego funkcjonowania jako rolnik i wykonywania wszystkich czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa, w tym prowadzenia ciągników.

Prawidłowo Sąd Rejonowy wyznaczył czasokres obowiązywania środka karnego na minimalnym poziomie 1 roku co wobec karalności oskarżonego i rangi popełnionego przestępstwa nie sposób uznać za rażąco surowe.

Wniosek

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt (...) punkty I i III

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Racje wskazane w punkcie 3.1. niniejszego uzasadnienia zadecydowały o uznaniu wywiedzionej w sprawie apelacji za niezasadną.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt (...)

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a. ustalił, że podstawę prawną orzeczenia stanowią w myśl art. 4§1 kk przepisy kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.,

b. ustalił, że orzeczony w punkcie „II” środek karny dotyczy zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Sąd Okręgowy przyjął za podstawę orzekania – w myśl art. 4 § 1 kk – przepisy kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. było one bowiem względniejsze dla sprawcy – W. G. (1), ponieważ na mocy art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz.U.2022.2600) zmieniającej kodeks karny z dniem 1 października 2023 r. zmianie uległ art. 37a kk i jeżeli chodzi o sprawę niniejszą to zmiana polegająca na podwyższeniu dolnej granicy kary grzywny orzekanej w oparciu o ten przepis ze 100 stawek na 150 stawek jest niekorzystna dla oskarżonego w związku z czym uznać należało że ustawa obowiązująca poprzednio była względniejsza dla sprawcy. Wprawdzie w obecnym stanie prawnym fakultatywne stało się równoczesne orzeczenie orzeczenie środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku (w stanie prawnym do dnia 30 września 2023 r. stanowiło ono warunek skorzystania z rozwiązania przewidzianego w art. 37a kk), ale w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do orzeczenia środka karnego (punkt II wyroku Sądu Rejonowego) i rozstrzygnięcia te zostały zaaprobowane przez Sąd Okręgowy stąd finalnie uznać należało, że względniejszy dla W. G. (1) był stan prawny obowiązujący do dnia 30 września 2023 r.

Sąd Okręgowy uwzględnił apelację prokuratora, w której została słusznie podniesiona obraza prawa materialnego, tj. art. 42 § 1a kk. Skarżący trafnie podniósł, iż na podstawie wskazanego przepisu sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Jest to zatem przepis o charakterze obligatoryjnym, który nie zawiera żadnych odstępstw. Sąd I instancji słusznie powołał jako podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II zaskarżonego wyroku art. 42 § 1a kk, jednakże nieprawidłowo - wobec wyżej wskazanego oczywistego brzmienia tejże regulacji – ograniczył przedmiotowy zakres tegoż zakazu do pojazdów mechanicznych do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii T.

Sąd Odwoławczy – poza zmianami opisanymi powyżej - utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, nie dopatrując się w zaskarżonym orzeczeniu żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia wyroku z urzędu.

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

Sąd Okręgowy, na podstawie 627 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk oraz art. 8 i art. 3 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j.Dz.U.1983.49.223 ze zm.), zasądził od oskarżonego kwotę 200 zł tytułem opłaty za II instancję, a także obciążył go wydatkami postępowania odwoławczego nie znajdując jakichkolwiek przesłanek do tego, aby W. G. (1) zwolnić z obowiązku poniesienia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

PODPIS

1.1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

- obrońca oskarżonego W. G. (1),

- Prokurator Rejonowy w G.,

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

- wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt (...),

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

Zmiana