Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Toruniu - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: Sędzia Danuta Domańska

Protokolant: st. sekr. sąd. Emilia Marciniak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 roku w T.

sprawy R. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

przy udziale M. S.

o ustalenie istnienia ubezpieczeń społecznych

na skutek odwołania R. R.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T.

z dnia 18 marca 2025 roku nr (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż R. R. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek M. S. od dnia 08 października 2024 roku do dnia 11 lutego 2025 roku;

II.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. na rzecz ubezpieczonej R. R. kwotę 360,00 zł. ( trzysta sześćdziesiąt złotych, 00/100) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia Danuta Domańska

IV U 653/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 marca 2025 r. nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. stwierdził, że R. R.jako pracownik u płatnika składek M. S. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 08 października 2024 r. do 11 lutego 2025 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że dokumenty kadrowe tj. umowa o pracę i lista obecności nie są dokumentami potwierdzającymi faktyczne świadczenie pracy, gdyż w żaden sposób nie odzwierciedlają wykonywanych czynności pracowniczych. Warunkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym nie jest tylko sporządzenie przez płatnika składek dokumentacji ubezpieczeniowej tj. zgłoszenie do ubezpieczeń i sporządzenie imiennych raportów rozliczeniowych, ale przede wszystkim istnienie tytułu prawnego pozwalającego na objęcie konkretnej osoby ubezpieczeniami społecznymi. Podleganie ubezpieczeniom społecznym wynika z faktycznego zatrudnienia. W ocenie ZUS całokształt zebranego materiału dał podstawy do stwierdzenia, że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych R. R., w sytuacji, gdy strony postępowania nie przedłożyły żadnych dowodów na świadczenie pracy na rzecz płatnika składek M. S., było czynnością dokonaną w celu włączenia R. R. do powszechnego systemu ubezpieczeń oraz umożliwienie korzystania z długotrwałych i wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a nie sam fakt podjęcia i świadczenia pracy.

W ocenie ZUS istotna dla sprawy jest kwestia zaistnienia potrzeby gospodarczej zatrudnienia R. R. od 08 października 2024 r. w ramach stosunku pracy, w sytuacji gdy już od 19 listopada 2024 r. była nieobecna w pracy. Płatnik składek, po tym jak R. R.stała się niezdolna do pracy, nie zatrudnił nowego pracownika z tożsamym kodem wykonywanego zawodu. Co więcej, to M. S. przejęła obowiązki R. R. w okresie jej nieobecności. Powyższe fakty są sprzeczne z wyjaśnieniami M. S., zgodnie z którymi jej stan zdrowia nie pozwalał na pracę w pełnym etacie, a zatrudnienie pracownika, którym w tym wypadku była R. R., miało odciążyć ją w pracy.

W systemie ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada solidaryzmu. Polega ona na tym, że ubezpieczeni uiszczają do tego systemu wkład odpowiadający ich możliwościom. Działania R. R. natomiast zmierzały do tego, aby zminimalizować wysokość uiszczania do tegoż systemu wpłat, w zamian uzyskując długotrwałe świadczenia. Skoro R. R. przyświecała wyłącznie intencja włączenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego (i uzyskania świadczeń płynących z tego ubezpieczenia) pod pozorem zatrudnienia, bez rzeczywistego wykonywania pracy, to uznać należało w ocenie ZUS, że przedmiotowa czynność prawna jest nieważna i jako taka nie wywołuje skutków prawnych w postaci objęcia ubezpieczeniem społecznym. Nie bez znaczenia dla organu rentowego był fakt, że R. R.jest spokrewniona z M. S..

W oparciu o zebrany materiał dowodowy ZUS ustalił, iż całokształt pozyskanego materiału jednoznacznie wskazywał, że rzeczywistą intencją stron było stworzenie warunków umożliwiających włączenie R. R. do powszechnego systemu ubezpieczeń, a także udzielenie jej wsparcia pieniężnego, które zasadniczo miało być wypłacane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym należy uznać zgodnie z art. 58 § 2 k.c. oraz art. 300 k.p., że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych R. R. nosi wszelkie znamiona świadomego, celowego i zorganizowanego działania, którego celem było uzyskanie nienależnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji przedmiotowa umowa o pracę została zawarta dla pozoru, a zatem w myśl art. 83 § 1 k.c. i art. 300 k.p. jest nieważna.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona R. R.wniosła o jej zmianę i objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym od 08 października 2024 r. do 11 lutego 2025 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i ustalenie, że rzeczywistą intencją stron było stworzenie warunków umożliwiających włączenie ubezpieczonej do powszechnego systemu ubezpieczeń, w sytuacji, gdy celem było faktyczne świadczenie pracy i tę pracę faktycznie świadczyła. Studio (...) to salon fryzjerski prowadzony przez M. S., siostrę ubezpieczonej. M. S. jest po 2 operacjach kręgosłupa, w 2017 r. i w 2018 r. W grudniu 2024 r. była hospitalizowana z powodu bólu kręgosłupa. W związku z problemami zdrowotnymi postanowiła przyjąć na staż pracownika. W tym czasie R. R.była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, który przyznał staż R. R. w salonie (...), który rozpoczął się od 08 kwietnia 2024 r. W czerwcu 2024 r. R. R.zaszła w ciążę. Kontynuowała staż. Staż zakończył się, a M. S. zgodnie z obowiązkiem wynikającym z umowy z PUP, zatrudniła ubezpieczoną od dnia 08 października 2024 r. R. R.pracowała do 19 listopada 2024 r., następnie korzystała ze zwolnienia lekarskiego.

R. R.jest z zawodu fryzjerką, ukończyła Liceum (...)z przyuczeniem do zawodu fryzjera. Wcześniej była zarejestrowana jako bezrobotna, postanowiła skorzystać ze stażu oferowanego przez PUP w wyuczonym zawodzie.

Ubezpieczona świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, w okresie od 08 października 2024 r. do 18 listopada 2024 r., a klientami byli: E. K., M. K., A. E., P. W..

Ubezpieczona podjęła pracę na stażu w kwietniu 2024 r. z zamiarem świadczenia pracy, a M. S. miała obowiązek zatrudnić ją po stażu. Nie można przyjąć pozorności zatrudnienia w październiku 2024 r., skoro obowiązkiem M. S. było zatrudnienie pracownika po odbyciu stażu, a staż rozpoczął się w kwietniu 2024 r. Umowa o pracę była faktycznie realizowana. Duża część czynności, przed objęciem ich przez pracownicę, była wykonywana osobiście przez pracodawcę, co było dla niej uciążliwe, z uwagi na dyskopatię kręgosłupa, przesunięcia żeber, niedowład nogi M. S.. Pracodawca musiał pracować mniej, dlatego też M. S. chciała zatrudnić osobę, która w tym pomoże. Wybór siostry był naturalny, ponieważ posiadała ona odpowiednie wykształcenie oraz znała realia pracy, więc wdrożenie jej wymagało mniej zaangażowania. Ponadto była ona zaufaną osobą.

Ubezpieczona wskazała, że sam fakt bycia w ciąży nie dyskwalifikuje w żaden sposób kobiety, która chce i czuje się na siłach podjąć zatrudnienie. Nie można także zapomnieć, że ciąża przebiega w sposób indywidualny u każdej kobiety i tego, jak ona w tym czasie się czuje, czy też będzie się czuła w czasie trwania ciąży aż do rozwiązania, nie sposób przewidzieć. Pracodawca ma dowolność w wyborze osoby, której chce powierzyć wykonywanie pracy. Natomiast ciąża nie jest stanem uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, więc nie stoi na przeszkodzie w nawiązaniu stosunku pracy, jeśli faktycznie jest on realizowany.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2025 r. (wpływ do Sądu w dniu 14 sierpnia 2025 r.) płatnik składek M. S. opowiedziała się po stronie ubezpieczonej ( vide: pismo na k 45 akt sądowych).

Sąd ustalił, co następuje:

R. R.posiada wykształcenie średnie. W latach 2011-2013 uczęszczała do Gimnazjum (...) do oddziału przysposabiającego do pracy w zawodzie fryzjera. W dniu 2 lipca 2013 r. zdała egzamin sprawdzający w obrębie zawodu fryzjera, potwierdzające znajomość podstawowych zagadnień dotyczących przepisów i zasad BHP, ochrony przeciwpożarowej, zasad ochrony środowiska oraz umiejętności zawodowych: mycie głowy z masażem; strzyżenie maszynką; henna z regulacją; przygotowanie farby dla klientów; przygotowanie rozjaśniacza dla klientów; nawijanie na wałki; prostowanie włosów; modelowanie; ćwiczenia na główce; zabiegi odżywcze.

Następnie w dniu 24 kwietnia 2020 r. ubezpieczona ukończyła Liceum (...). Ubiegała się o zatrudnienie w salonach fryzjerskich, ale spotykała się z odmową z powodu braku doświadczenia.

Dowód: - świadectwa – k. 31-34 akt ZUS, akta osobowe na k. 74 akt sądowych,

- zaświadczenie o zdanym egzaminie – k. 34 akt ZUS, akta osobowe na k. 74 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

Ubezpieczona R. R., płatnik składek M. S. oraz S. S. są siostrami.

Bezsporne, a nadto:

- zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28,

- przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

M. S. od 24 maja 2021 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą (...). Jest to salon fryzjerski, który mieści się pod adresem ul. (...) w T..

W 2024 r. M. S. osiągnęła następujące dochody z działalności: w styczniu 1 593,59 zł, w lutym 1 579,81 zł, w marcu 1 215,00 zł, w kwietniu 226,60 zł, w maju – 304,03 zł (strata), w czerwcu 838,90, w lipcu 2 025,16 zł, w sierpniu 863,07 zł, we wrześniu 5 003,39 zł, w październiku 2 647,28 zł, w listopadzie 34,05 zł, 2 504,16 zł i w grudniu 18 226,98 zł.

W 2025 r. M. S. osiągnęła następujące dochody z działalności: w styczniu 3 014,87 zł, w lutym 587,89 zł, w marcu 3 420,08 zł, w kwietniu 4 426,75 zł, w maju 3 991,74 zł, w czerwcu 1 328,13 zł, w lipcu 3 952,38 zł, w sierpniu 3 429,98 zł, we wrześniu 2 640,82 zł, w październiku 1 552,90 zł.

Dowód: - informacje z CEIDG - https://aplikacja.ceidg.gov.pl/,

- przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53,

- zestawienie przychodów i dochodów za 2024r i 2025r. – k. 121-122 akt.

S. S. prowadzi własną działalność gospodarczą pod firmą (...) - S. S. pod tym samym adresem, pod którym mieści się salon (...), w osobnym pomieszczeniu, do którego przechodzi się przez salon fryzjerski. Wykonuje stylizację rzęs od 2019 r.

Dowód: - zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28.

Ubezpieczona postanowiła wrócić do pracy i w styczniu 2024 r. zarejestrowała się w PUP, ale nie otrzymała żadnej oferty pracy.

Dowód: - zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

Ubezpieczona w rozmowie z siostrą M. S. dowiedziała się, że poszukuje ona pracownika. M. S. w przeszłości przeszła operację kręgosłupa i z uwagi na stan zdrowia potrzebowała pracownika. R. R.konsultowała to z pracownikiem PUP, który poinformował o możliwości złożenia wniosku o staż.

Płatnika składek nie było stać na zawodowego fryzjera, gdyż oferowała wynagrodzenie minimalne potencjalnym pracownikom, którzy oczekiwali wyższego wynagrodzenia. Ponadto miała zaufanie do siostry i nie musiała się obawiać, że siostra przejmie klientów i rozpocznie konkurencyjną własną działalność.

Dowód: - przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

W dniu 26 lutego 2024 r. M. S. złożyła w PUP dla Miasta T. wniosek o zawarcie umowy o zorganizowaniu stażu dla bezrobotnych na 1 stanowisko fryzjera. Jako miejsce odbywania stażu wskazała adres prowadzonego przez nią salonu fryzjerskiego. Podała godziny świadczenia pracy od 9:00 do 17:00. Jako kandydatkę do skierowania na staż wskazała R. R..

M. S. sporządziła program stażu, wskazując 6-miesięczny okres trwania oraz zakres zadań tj.: przygotowanie stanowiska pracy; umawianie wizyt; mycie i strzyżenie; pomoc w prowadzeniu strony; praca przy koloryzacji; nauka teoretyczna z zakresu koloryzacji; pomocy przy usługach przedłużania włosów; prowadzenie kartoteki klienta.

Dowód: - wniosek o staż – k. 84-85 akt sądowych,

- program stażu – k. 86 akt sądowych,

W piśmie z 12 marca 2024 r., w odpowiedzi na wniosek, Urząd Pracy poinformował o jego rozpatrzeniu tj.: do realizacji przyjęto 1 miejsce na staż; umowa o organizację stażu zostanie zawarta w ramach projektu „Podniesienie aktywności zawodowej klientów publicznych służb zatrudnienia - PUP dla Miasta T. (I); długość stażu - 6 miesięcy; termin rozpoczęcia stażu zostanie ustalony po wykonaniu wstępnych badań lekarskich przez kandydata; organizator stażu zatrudni osobę bezrobotną po zakończeniu stażu na podstawie umowy o pracę na pełen etat, zawartej i obowiązującej nieprzerwanie przez okres co najmniej 3 miesięcy na tym samym stanowisku, na którym odbywała staż. Poinformowano, że umowa o zorganizowanie stażu zostanie podpisana po wydaniu skierowania na staż przez Urząd Pracy oraz wykonaniu wstępnych badań lekarskich przez bezrobotnego skierowanego na te badania przez pracodawcę - na koszt pracodawcy. Brak badań lekarskich uniemożliwi zawarcie umowy o zorganizowanie stażu.

Dowód: - pismo PUP – k. 87 akt sądowych.

W dniu 20 marca 2024 r. zostało wystawione skierowanie na staż.

Dowód: - skierowanie na staż – k. 88 akt sądowych,

- potwierdzenie odbioru – k. 89 akt sądowych.

W informacji dla stażysty wskazano m.in., że w trakcie realizacji stażu nadal pozostaje się osobą bezrobotną, a czas pracy bezrobotnego odbywającego staż nie może przekroczyć 8 godzin na dobę oraz 40 godzin tygodniowo. W okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% zasiłku dla bezrobotnych. Stypendium wypłacane jest na podstawie listy obecności. Lista obecności powinna być prowadzona na bieżąco oraz dostarczona do Urzędu do 3- go dnia roboczego każdego kolejnego miesiąca. Brak listy obecności spowoduje opóźnienia w wypłacie przysługującego świadczenia bez prawa do odsetek. Ustalono terminy wypłaty stypendium: 12 stycznia 2024 r., 14 lutego 2024 r., 14 marca 2024 r., 12 kwietnia 2024 r., 14 maja 2024 r., 13 czerwca 2024 r., 12 lipca 2024 r., 14 sierpnia 2024 r., 12 września 2024 r., 14 października 2024 r., 14 listopada 2024 r. 12 grudnia 2024 r.

Dowód: - informacja dla stażysty – k. 91 akt sądowych.

W dniu 03 kwietnia 2024 r. ubezpieczona otrzymała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku fryzjerki, ważne do 3 kwietnia 2027 r.

Dowód: - orzeczenie lekarskie – k. 20, 27 akt ZUS, w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych.

W dniu 04 kwietnia 2024 r. ubezpieczona podpisała oświadczenie o wyrażeniu zgody na odbycie stażu w Studio (...) w okresie od 8 kwietnia 2024 r. do 7 października 2024 r.

Dowód: - oświadczenie – k. 29 akt ZUS, k. 93 akt sądowych.

W dniu 04 kwietnia 2024 r. PUP dla Miasta T. przekazał zgłoszenie R. R. do ubezpieczeń społecznych od 8 kwietnia 2024 r.

Dowód: - ZUS (...) – k. 92 akt sądowych.

W dniu 08 kwietnia 2024 r. M. S. zawarła z PUP dla Miasta T. umowę nr (...) o zorganizowanie stażu dla bezrobotnych w ramach projektu: ,,Podniesienie aktywności zawodowej klientów publicznych służb zatrudnienia - PUP dla Miasta T. (I)” Program Operacyjny: Program (...) Fundusze (...) dla K. i P. 2021 – 2027. Działanie: (...) Podniesienie aktywności zawodowej klientów publicznych służb zatrudnienia. Numer umowy projektu: (...)

Przedmiotem umowy było zorganizowanie stażu dla 1 bezrobotnego skierowanego przez Powiatowy Urząd Pracy, bez nawiązania stosunku pracy, w zawodzie fryzjer (§ 1 ust. 1). Określono, że przez staż należy rozumieć nabywanie umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą, pozwalające na zdobycie doświadczenia zawodowego (§ 1 ust. 2). Strony ustaliły okres odbywania stażu: od 08 kwietnia 2024 r. do 07 października 2024 r., bez możliwości przedłużenia, według programu zawierającego harmonogram praktycznego wykonywania przez bezrobotnego czynności lub zadań, stanowiącego załącznik nr 1 do umowy - dla R. R. (§ 1 ust. 3). Jako miejsce odbywania stażu wskazano T., ul. (...) (§ 1 ust. 4).

Zgodnie z § 2 urząd zobowiązał się do: 1) wydania bezrobotnemu skierowania w celu odbycia stażu; 2) wydania formularza „Sprawozdania z przebiegu stażu” oraz przyjęcia tego sprawozdania po zakończeniu stażu; 3) pouczenia bezrobotnego o obowiązkach: a) sumiennego i starannego wykonywania czynności i zadań objętych programem stażu, b) stosowania się do poleceń pracodawcy i upoważnionych przez niego osób, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami prawa, c) przestrzegania ustalonego czasu odbywania stażu oraz regulaminu pracy i porządku obowiązującego w zakładzie pracy, d) przestrzegania przepisów oraz zasad bhp, a także przepisów przeciwpożarowych, e) dbania o dobro zakładu pracy, f) zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, g) przestrzegania w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego; 4) ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków przez okres odbywania stażu; 5) wypłaty stypendium bezrobotnemu odbywającemu staż; 6) ustalania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za każdego bezrobotnego odbywającego staż i pobierającego stypendium; 7) wydania bezrobotnemu zaświadczenia o odbyciu stażu.

Zgodnie z § 3 organizator zobowiązał się do: 1) przyjęcia na staż skierowanego przez Urząd bezrobotnego; 2) zapewnienia bezrobotnemu warunków do wykonywania czynności i zadań, w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązujących pracownika zatrudnionego w danym zawodzie lub specjalności, zgodnie z ustalonym programem stażu, w celu nabycia przez bezrobotnego umiejętności do samodzielnego wykonywania pracy po zakończeniu stażu; 3) przygotowania stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego spełniającego standardy BHP i ergonomii, wyposażonego w narzędzia niezbędne do wykonywania obowiązków określonych w programie stażu; 4) zapoznania bezrobotnego z programem stażu; 5) zaznajomienia bezrobotnego z jego obowiązkami i uprawnieniami; 6) niepowierzania bezrobotnemu wykonywania pracy w niedziele i święta, w porze nocnej, ani w godzinach nadliczbowych; 7) zapewnienia bezrobotnemu profilaktycznej ochrony zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników; 8) przeszkolenia na zasadach przewidzianych dla pracowników w zakresie bhp, przepisów przeciwpożarowych oraz zapoznania z obowiązującym regulaminem pracy; 9) przydzielenia bezrobotnemu, na zasadach przewidzianych dla pracowników, odzieży i obuwia roboczego, środków ochrony indywidualnej, niezbędnych środków higieny osobistej, bezpłatnych posiłków profilaktycznych, regeneracyjnych lub wzmacniających; 10) bezzwłocznego, nie później jednak niż w ciągu 7 dni, informowania Urzędu o przypadkach przerwania przez bezrobotnego odbywania stażu, o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności czy innych istotnych dla stażu zdarzeniach; 11) prowadzenia na bieżąco listy obecności, która musi być dostępna w miejscu odbywania stażu; 12) przedkładania do Urzędu oryginału listy obecności bezrobotnego odbywającego staż lub przesłaniu listy na adres (...)nie później niż do 3. dnia roboczego każdego następnego miesiąca. Niezachowanie terminu dostarczenia listy obecności może skutkować opóźnieniem wypłaty stypendium z przyczyn leżących po stronie Organizatora; 13) dostarczenia do Urzędu oryginałów list obecności nie później niż w terminie 7 dni po zakończeniu realizacji programu stażu; 14) niepowierzania w okresie odbywania stażu bezrobotnej w ciąży czynności lub zadań w warunkach szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia oraz w porze nocnej; 15) umożliwienie osobie bezrobotnej odbywającej staż zgłaszania się do Urzędu na każde wezwanie oraz umożliwienie odbioru stypendium: 13) sporządzenia protokołu okoliczności i przyczyn wypadku przez własny zespół powypadkowy w związku z powziętą informacją o wypadku podczas odbywania stażu przez bezrobotnego uprawnionego do stypendium (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, tj. Dz. U. 2019 poz. 1205), przekazania dokumentacji wypadkowej do lekarza orzecznika ZUS. Płatnikiem świadczenia z tytułu wypadku bezrobotnego na stażu, na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych; 17) niezwłocznego powiadomienia Urzędu o wypadku bezrobotnego podczas odbywania stażu oraz przekazania do Urzędu kopii dokumentacji powypadkowej; 18) informowania otoczenia o realizacji projektu finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu (...) poprzez oznaczenie pomieszczeń, w których realizowany jest projekt plakatami informacyjnymi; 19) dostarczenia do Urzędu, nie później niż na 14 dni przed terminem zakończenia stażu, zgłoszenia krajowej oferty pracy (załącznik nr 2 do umowy) dla osoby bezrobotnej, na okres wskazany w deklaracji; 20) powierzenia wyznaczonemu pracownikowi opieki nad bezrobotnym odbywającym staż: M. S..

W § 4 ust. 1 określono, że opiekun bezrobotnego nadzoruje realizację stażu, udziela bezrobotnemu wskazówek i pomocy w wypełnianiu powierzonych zadań oraz poświadcza własnym podpisem prawdziwość informacji zawartych w liście obecności, w sprawozdaniu bezrobotnego zawierającym informacje o wykonywanych zadaniach oraz uzyskanych kwalifikacjach lub umiejętnościach zawodowych.

Zgodnie z § 5 czas pracy bezrobotnego odbywającego staż nie mógł przekroczyć 8 godzin na dobę oraz 40 godzin tygodniowo, a bezrobotnego będącego osobą niepełnosprawną zaliczaną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Na podstawie § 9 ust 1 organizator zobowiązał się po upływie czasu określonego w § 1 pkt 3 umowy, do zatrudnienia 1 bezrobotnego, który ukończył staż na podstawie umowy o pracę na pełen etat, zawartej i obowiązującej nieprzerwanie przez okres 3 miesięcy. Zatrudnienie powinno nastąpić najpóźniej w terminie do 14 dni od dnia zakończenia stażu.

W uzasadnionych przypadkach, na wniosek organizatora za zgodą Urzędu, organizator wywiąże się z deklaracji zatrudnienia także wtedy, gdy nie dojdzie do zatrudnienia osoby skierowanej na staż, a w ramach złożonej w Urzędzie oferty pracy zatrudni w ciągu 30 dni od zakończenia stażu inną osobę bezrobotną, wybraną w ramach rekrutacji prowadzonej przez Urząd (ust. 2).

W przypadku niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w pkt 1 i 2, Organizator zobowiązany jest do złożenia w Urzędzie Pracy pisemnego wyjaśnienia (niewywiązanie się z warunku zatrudnienia może spowodować brak możliwości współpracy z Urzędem Pracy w zakresie zatrudnienia subsydiowanego) (ust. 3).

Dowód: - umowa o zorganizowanie stażu – k. 98-99 akt sądowych.

W dniu 08 kwietnia 2024 r. ubezpieczona przeszła szkolenie z zakresu BHP.

Dowód: - karta szkolenia BHP – k. 17, 28 akt ZUS, w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych.

Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie wypłacane przez PUP w T. w formie przelewów.

Dowód: - potwierdzenia przelewów – k. 35-37 akt ZUS.

R. R.odbywała staż w okresie od 08 kwietnia 2024 r. do 07 października 2024 r.

Dowód: - zaświadczenie – k. 28, 102 akt sądowych,

- listy obecności – k. 103-108, 110 akt sądowych,

- zeznania świadka E. K. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:11:47 do 00:25:31,

- zeznania świadka M. K. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:26:07 do 00:34:35,

- zeznania świadka A. E. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:35:20 do 00:48:12,

- zeznania świadka B. V. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:29:55 do 01:36:53,

- zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28,

- przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

W czerwcu 2024 r. ubezpieczona dowiedziała się o ciąży. W dniu 18 czerwca 2024 r. odbyła wizytę ginekologiczną, podczas której została założona karta ciąży. Ostatnią miesiączkę ubezpieczona miała w dniu 05 maja 2024 r. Przewidywany termin porodu został określony na 09 maja 2025 r.

Ubezpieczona poinformowała o powyższym M. S..

Dowód: - dokumentacja medyczna – k. 114-117 akt sądowych,

- przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

W dniu 08 października 2024 r. M. S. sporządziła opinię o ubezpieczonej, wskazując zadania realizowane przez ubezpieczoną w trakcie stażu tj.: przygotowywanie stanowiska pracy; konsultacja z klientem i omawianie przebiegu wizyty; prowadzenie kartoteki klienta i umawianie wizyt; strzyżenie i modelowanie damskie/męskie; koloryzacja damska kilkoma technikami; pomoc przy wykonywaniu usługi z przedłużaniem włosów; prowadzenie strony internetowej. M. S. złożyła również sprawozdanie z przebiegu stażu, w którym wskazała powyższe czynności w poszczególnych miesiącach stażu.

Dowód: - opinia – k. 14, 101 akt sądowych,

- sprawozdanie z przebiegu stażu – k. 15 akt sądowych.

W dniu 08 października 2024 r. R. R.zawarła z M. S. umowę o pracę, na podstawie której została zatrudniona na stanowisku fryzjerki w pełnym wymiarze czasu pracy i za wynagrodzeniem w kwocie minimalnej. Umowa została zawarta na czas określony od 08 października 2024 r. do 07 stycznia 2025 r. Ubezpieczona wypełniła kwestionariusz osobowy, a także sporządziła oświadczenia związane z zatrudnieniem oraz informacje dotyczące warunków zatrudnienia.

W momencie zatrudnienia M. S. wiedziała, że ubezpieczona jest w ciąży. R. R.czuła się dobrze i planowała pracować do końca ciąży.

Dowód: - umowa o pracę – k. 10, 30 akt ZUS, w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych,

- kwestionariusz – w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych, w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych,

- oświadczenia, informacje – w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych, w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych,

- przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

Ubezpieczona nie powtarzała badań u lekarza medycyny pracy przy zawarciu umowy o pracę, ponieważ posiadała ważne orzeczenie o zdolności do pracy wydane w momencie rozpoczęcia stażu.

Dowód: - przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

Ubezpieczona faktycznie podjęła pracę w dniu 08.10.2024r. i świadczyła ją do listopada 2024 r. Przychodziła do pracy codziennie, jeździła do pracy razem z S. S.. Pracowała w godzinach 09:00-17:00 od poniedziałku do piątku, podpisywała się na listach obecności. W ramach obowiązków pracowniczych zajmowała się strzyżeniem, farbowaniem włosów, asystowaniem przy przedłużaniu włosów (przygotowanie do ponownego założenia). W salonie używane są farby bez amoniaku, bezpieczne dla kobiet w ciąży. Ubezpieczona raz w tygodniu wykonywała porządki w salonie i pomagała przy zamawianiu towaru. Czasami zapisywała klientów na wizyty i odbierała telefony. M. S. była przełożoną ubezpieczonej.

Dowód: - listy obecności – k. 11-14 akt ZUS,

- zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28,

- przesłuchanie zainteresowanej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:17:53 do 01:28:57,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie w formie przelewu. M. S. wykonała na rzecz ubezpieczonej przelewy następujących kwot: 2.630 zł w dniu 31 października 2024 r., 2.635 zł w dniu 29 grudnia 2024 r. Ubezpieczona podpisała się na listach płac.

Dowód: - potwierdzenia przelewów - k. 15-16 akt ZUS,

- listy płac – k. 17-18 akt ZUS.

S. S. widziała jak ubezpieczona strzygła klientów, farbowała włosy, przedłużała włosy, sprzątała i zamawiała towar.

Dowód: - zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28.

E. K. jest klientką salonu (...) w T. od około 3 lat. Głównie korzysta z usług (...) w zakresie koloryzacji i doczepiania włosów, raz na miesiąc lub raz na 2 miesiące. E. K. widziała ubezpieczoną w salonie od wiosny 2024 r. W 2024 r. z przyczyn zdrowotnych przychodziła do salonu na mycie głowy, co wykonywała R. R.. Odbywało się to średnio co tydzień w różnych godzinach. Na kolejną wizytę zapisywała ją M. S. albo R. R.. Widywała R. R. w salonie do jesieni 2024 r. Ubezpieczona wykonywała głównie strzyżenie męskie. E. K. doznała urazu ręki pod koniec września lub na koniec października 2024 r. i widziała wtedy R. R. w salonie. W październiku 2024 r. ubezpieczona jeszcze wykonała na jej rzecz usługę mycia włosów.

E. K. nie rozmawiała z ubezpieczoną na temat stażu ani rodzaju zatrudnienia w salonie. W pewnym momencie zauważyła, że ubezpieczona jest w ciąży, ale nie pytała jej o to. E. K. nadal korzysta z usług salonu, wykonywanych przez M. S., która mówiła, że musi długo pracować, ponieważ jest sama w salonie.

Dowód: - zeznania świadka E. K. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:11:47 do 00:25:31.

M. K. od 3 lat pracuje w zakładzie barberskim w pomieszczeniu zlokalizowanym pod salonem (...). Zakład jest czynny od 10:00 do 21:00. M. K. czasami przychodzi do zakładu fryzjerskiego, aby rozmienić pieniądze. Widywał R. R., ale nie rozmawiał z nią. Nie rozmawiał też z M. S. o R. R.. Nie utrzymuje kontaktów towarzyskich z M. S. i R. R..

Dowód: - zeznania świadka M. K. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:26:07 do 00:34:35.

A. E. korzysta z usług (...) od 3 lat. Przychodzi do salonu fryzjerskiego co 1,5-2 miesiące na farbowanie włosów, zwykle po południu po pracy, chyba, że ma dzień wolny. W 2024 r. widywała w salonie (...), ponieważ wykonywała strzyżenie jej dzieci. W maju 2024 r. ubezpieczona strzygła jej dziecko przed komunią. Wyżej wymieniona widziała, jak ubezpieczona zamiatała salon oraz układała farby na półkach.

A. E. słyszała jak R. R. (2) i M. S. rozmawiały o stażu ubezpieczonej, po odbyciu którego ma zostać zatrudniona. Ubezpieczona cieszyła się, że udało jej się odbyć staż poprzez urząd pracy. W pewnym momencie zauważyła, iż R. R.jest w ciąży i zapytała o to ubezpieczoną, która potwierdziła, że spodziewa się dziecka.

A. E. w grudniu 2024 r. chciała umówić dzieci na strzyżenie do R. R., ale M. S. powiedziała, że ubezpieczona jest na zwolnieniu.

Dowód: - zeznania świadka A. E. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:35:20 do 00:48:12.

B. V. jest klientką salonu fryzjerskiego od około 2 lat. W 2024 r. przychodziła do salonu kilka razy, zwykle na farbowanie i przedłużanie włosów. Korzystała z usług M. S., ale widziała R. R. przy pracy. Ubezpieczona zmieniała kapsułki do przedłużania włosów (przerabiała włosy). Było to w listopadzie 2024 r., w godzinach przedpołudniowych, B. V. spędziła w salonie kilka godzin. Na kolejne wizyty umawiała się u M. S., której także płaciła za usługę.

Dowód: - zeznania świadka B. V. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:29:55 do 01:36:53.

Podczas jednej z wizyt lekarskich okazało się, że ubezpieczonej skraca się szyjka macicy, wobec czego lekarz zalecił przejście na zwolnienie lekarskie, ponieważ ubezpieczona powinna odpoczywać i nie mogła długo przebywać w pozycji stojącej. Ubezpieczona stała się niezdolna do pracy od 19 listopada 2024 r.

Dowód: - zeznania świadka S. S. na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:48:12 do 01:00:28,

- przesłuchanie ubezpieczonej na rozprawie w dniu 20.10.2025 r. – protokół elektroniczny od 01:03:06 do 01:17:53.

W dniu 11 lutego 2025 r. M. S. wystawiła ubezpieczonej świadectwo pracy za okres zatrudnienia od 08 października 2024 r. do 11 lutego 2025 r.

Dowód: - świadectwo pracy – w aktach osobowych na k. 74 akt sądowych.

Decyzją z dnia 18 marca 2025 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. stwierdził, że R. R.jako pracownik u płatnika składek M. S. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 08 października 2024 r. do 11 lutego 2025 r.

Dowód: - zaskarżona decyzja ZUS – k. 47-52 akt ZUS.

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy oraz w aktach prowadzonych przez organ rentowy, a także w oparciu o zeznania świadków: S. S., E. K., M. K., A. E. i B. V. oraz przesłuchania stron: zainteresowanej – płatnika składek M. S. i ubezpieczonej R. R..

Sąd przyznał walor wiarygodności wszystkim zebranym w sprawie dokumentom, ponieważ były jasne, pełne i rzetelne, a prawdziwość zawartych w nich treści ani ich moc dowodowa nie budziły wątpliwości Sądu. Organ rentowy uznał, iż sporna umowa o pracę z 08 października 2024 r. zawarta pomiędzy R. R. a M. S. była pozorna oraz w rzeczywistości nie doszło do jej realizacji. Kwestionował także pozostałą dokumentację związaną ze spornym zatrudnieniem. Przedstawione w toku postępowania dokumenty osobowe ubezpieczonej wskazywały jednak, iż zostały w jej przypadku dopełnione formalności związane z zatrudnieniem tj. podpisano umowę o pracę, a ubezpieczona wypełniła kwestionariusz osobowy oraz podpisała oświadczenia związane z zatrudnieniem i informacje o warunkach zatrudnienia. Ponadto ubezpieczona podpisywała się na listach obecności, a także złożyła podpisy na listach płac. R. R.nie została skierowana ponownie na badania lekarskie ani na szkolenie z zakresu BHP, jednak 6 miesięcy wcześniej otrzymała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku fryzjerki (ważne do 3 kwietnia 2027 r.) oraz została przeszkolona w zakresie BHP, w związku ze skierowaniem na staż u płatnika składek.

W toku postępowania została pozyskana dokumentacja potwierdzająca odbycie przez ubezpieczoną stażu u płatnika składek M. S.. Przedstawione zostały takie dokumenty jak: wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu, program stażu, odpowiedź PUP dla Miasta T. w sprawie wyrażenia zgody na zorganizowanie stażu, skierowanie na staż, oświadczenie o wyrażeniu zgody na odbycie stażu, zgłoszenie R. R. do ubezpieczeń społecznych od 08 kwietnia 2024 r., czy umowa o zorganizowanie stażu oraz zaświadczenie potwierdzające jego odbycie. Umowa nr (...) została zawarta między PUP dla Miasta T. a M. S. w dniu 08 kwietnia 2024 r. w ramach projektu: ,,Podniesienie aktywności zawodowej klientów publicznych służb zatrudnienia - PUP dla Miasta T. (I)” Program Operacyjny: Program (...) Fundusze (...) dla K. i P. 2021 – 2027. Działanie: (...) Podniesienie aktywności zawodowej klientów publicznych służb zatrudnienia. Numer umowy projektu: (...). Na podstawie § 9 ust 1 M. S. zobowiązała się - po upływie stażu - do zatrudnienia ubezpieczonej, która ukończyła staż, na podstawie umowy o pracę na pełen etat, zawartej i obowiązującej nieprzerwanie przez okres 3 miesięcy. Zaznaczono, że zatrudnienie powinno nastąpić najpóźniej w terminie do 14 dni od dnia zakończenia stażu. W programie stażu przewidziano takie czynności jak: przygotowanie stanowiska pracy; umawianie wizyt; mycie i strzyżenie; pomoc w prowadzeniu strony; praca przy koloryzacji; nauka teoretyczna z zakresu koloryzacji; pomocy przy usługach przedłużania włosów; prowadzenie kartoteki klienta. R. R.otrzymała zaświadczenie wydane przez PUP dla Miasta T. – potwierdzające, że odbywała staż w okresie od 08 kwietnia 2024 r. do 7 października 2024 r. Okoliczności dotyczące odbywania stażu nie były kwestionowane przez organ rentowy.

W toku postępowania została przedłożona karta ciąży ubezpieczonej, z której wynikało, że w dniu 18 czerwca 2024 r. odbyła wizytę, podczas której została potwierdzona ciąża, z przewidywanym terminem porodu 09 lutego 2025 r. Ubezpieczona potwierdziła tę okoliczność i przyznała, że poinformowała o powyższym swoją siostrę – płatnika składek M. S..

Przechodząc do oceny osobowych źródeł dowodowych należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili fakt wykonywania pracy przez R. R. w 2024 r., w tym także w spornym okresie tj. po 08 października 2024 r.

Świadek E. K., A. E. i B. V. korzystają z usług salonu fryzjerskiego prowadzonego przez M. S.. E. K. zeznała, że widziała ubezpieczoną w salonie od wiosny 2024 r. W 2024 r. przychodziła do salonu – oprócz usług koloryzacji i doczepiania włosów - na mycie głowy, co wykonywała R. R.. Ubezpieczona wykonywała głównie strzyżenie męskie. Świadek potwierdziła, że widywała R. R. do jesieni 2024 r. Wskazała, że doznała urazu ręki pod koniec września lub na koniec października 2024 r. i widziała wtedy R. R. w salonie, ponieważ wykonała na jej rzecz usługę mycia włosów.

Świadek A. E. przychodzi do salonu fryzjerskiego co 1,5-2 miesiące na farbowanie włosów, zwykle po południu. W 2024 r. widywała w salonie (...), która wykonywała strzyżenie jej dzieci, a także widziała ubezpieczoną przy takich czynnościach jak zamiatanie salonu czy układanie farb na półkach. Świadek słyszała jak R. R.i M. S. rozmawiały o stażu ubezpieczonej, po odbyciu którego ma zostać zatrudniona. A. E. zeznała, że w grudniu 2024 r. chciała umówić dzieci na strzyżenie do R. R., ale M. S. powiedziała, że ubezpieczona jest na zwolnieniu.

Świadek B. V. w 2024 r. przychodziła do salonu kilka razy na farbowanie i przedłużanie włosów. Usługę wykonywała M. S., ale świadek widziała R. R. przy pracy jak zmieniała kapsułki do przedłużania włosów (przerabiała włosy). Świadek potwierdziła, że miało to miejsce w listopadzie 2024 r., w godzinach przedpołudniowych.

Świadek M. K. jest barberem, a jego salon jest zlokalizowany w tym samym budynku, co salon fryzjerski płatnika składek. M. K. nie utrzymuje prywatnych kontaktów z ubezpieczoną ani z zainteresowaną oraz nie posiadał szczegółowej wiedzy na temat zatrudnienia ubezpieczonej i wykonywanych obowiązków. Zeznał: ,, Znam R. R. i M. S. z widzenia z pracy. (…) Czasami przychodzę do zakładu fryzjerskiego rozmienić pieniądze i stąd znam ubezpieczoną. Jesteśmy tam trzy lata. Nie wiem czy R. R.była tam zatrudniona, czy przychodziła towarzysko. (…) Wydaje mi się, że nikt nie przychodzi posiedzieć do zakładu fryzjerskiego, może być klient, ale codziennie miałaby inną fryzurę.”

Wyżej wymienieni świadkowie są klientami salonu fryzjerskiego, a więc osobami obcymi dla ubezpieczonej i zainteresowanej, poza tym ich twierdzenia były jasne, logiczne i szczere oraz korespondowały wzajemnie ze sobą, stąd w ocenie Sądu ich depozycje należało uznać za w pełni wiarygodne. Świadkowie nie mieli co prawda szczegółowej wiedzy na temat zatrudnienia ubezpieczonej u M. S., to jednak korzystając z usług salonu fryzjerskiego w 2024 r. jako klientki, które przychodziły na wizyty w regularnych odstępach czasu, widywały R. R. podczas wykonywania czynności pracowniczych – od wiosny do jesieni. E. K. widziała ubezpieczoną w salonie pod koniec września lub na koniec października 2024 r., a świadek B. V. w listopadzie 2024 r.

Sąd uznał za wiarygodne również zeznania świadka S. S., która co prawda jest spokrewniona ze stronami, gdyż jest siostrą ubezpieczonej i zainteresowanej, to jednak jej relacja pozostawała w zgodzie z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Świadek prowadzi działalność gospodarczą w tym samym miejscu co M. S., a więc posiada bezpośrednią i naoczną wiedzę na temat zatrudnienia ubezpieczonej. Nadto potwierdziła, że ubezpieczona jeździła z nią do pracy, na co także wskazywała R. R..

Walor wiarygodności Sąd przyznał również przesłuchaniu zainteresowanej i ubezpieczonej, których twierdzenia były jasne, pełne i rzetelne, a nadto korespondowały wzajemnie ze sobą, jak też z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. M. S. i R. R.potwierdziły, że zainteresowana poszukiwała pracownika, ponieważ chciała być odciążona w obowiązkach z uwagi na problemy z kręgosłupem (zainteresowana w przeszłości przeszła zabieg chirurgiczny). Ubezpieczona była zaufaną kandydatką, poza tym zainteresowana nie mogła zaoferować więcej niż wynagrodzenie minimalne, wobec czego miałaby problem ze znalezieniem na to stanowisko zawodowego fryzjera. Ubezpieczona była zarejestrowana w urzędzie pracy i dowiedziała się o możliwości zorganizowania stażu, na co zgodziła się M. S., która wystąpiła ze stosownym wnioskiem. Ubezpieczona i zainteresowana potwierdziły, że R. R.rzeczywiście odbyła staż, a zgodnie z zobowiązaniem wynikającym z zawartej umowy o zorganizowanie stażu, M. S. następnie zatrudniła ubezpieczoną, zawierając z nią umowę na okres 3 miesięcy. Zainteresowana potwierdziła, że w momencie zawierania umowy o pracę wiedziała o tym, iż ubezpieczona jest w ciąży, przy czym R. R.czuła się dobrze i zamierzała pracować jak najdłużej. Strony opisały wykonywane przez ubezpieczoną czynności i potwierdziły faktyczne wykonywanie pracy również po 08 października 2024 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy umowa o pracę zawarta przez R. R. i M. S. doprowadziła do rzeczywistego nawiązania stosunku pracy i czy ubezpieczona posiadała status pracownika oraz podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 08 października r., czy też podpisanie przedmiotowej umowy o pracę miało jedynie na celu stworzenie pozorów zatrudnienia, umożliwiającego nabycie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że o tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 §1 k.p.

Przechodząc do omówienia podstawy prawnej należy wskazać na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 poz. 1631 – zwanej dalej „ustawą”), zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. W myśl art. 11 ust. 1 i 12 ust. 1 tej ustawy osoby te podlegają również obowiązkowym ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy (art. 8 ust. 1 ustawy), tj. w stosunku prawnym definiowanym przez art. 22 k.p. (por. uzasadnienie wyroku SN z 13 lipca 2005 r., I UK 296/04, OSNAP 2006/9-10/157).

Zgodnie z przytoczonym przepisem przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Stosunek pracy jest dwustronnie zobowiązującym stosunkiem zobowiązaniowym (obligacyjnym) zachodzącym między jego stronami, tj. pracodawcą a pracownikiem. Każda ze stron tego stosunku jest względem drugiej jednocześnie i uprawniona, i zobowiązana, przy czym obowiązki jednej strony stosunku odpowiadają uprawnieniom drugiej strony. I tak, pracodawca w ramach więzi prawnopracowniczej o dobrowolnym i trwałym charakterze ma obowiązek zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, natomiast pracownik pozostaje zobligowany do wykonywania w sposób podporządkowany – tj. pod kierownictwem pracodawcy oraz we wskazanym przez niego miejscu i czasie – określonej pracy na jego rzecz (por. dla przykładu wyrok SA w Lublinie w wyroku z dnia 26 czerwca 1996 r., III APr 10/96, LEX nr 29672).

Nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obydwa te stosunki, jakkolwiek mają inne cele, to wzajemnie się uzupełniają i zabezpieczają pracownika materialnie – pierwszy, na co dzień, drugi na wypadek zdarzeń losowych. Należy, zatem przyjąć, że stosunek ubezpieczenia społecznego pracowniczego jest konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny. Ubezpieczenie społeczne nie może bowiem istnieć bez stosunku pracy. Uruchomienie stosunku ubezpieczeniowego może odnosić się wyłącznie do ważnego stosunku pracy, a więc takiego, który stanowi wyraz woli obu stron realizowania celów, którym umowa ma służyć. Przesłankę nawiązania pracowniczego stosunku ubezpieczenia oraz wynikającego z tego stosunku prawa do świadczenia stanowi nie samo zawarcie umowy o pracę, lecz zatrudnienie (wyrok SA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2016 r., III AUa 2085/15, LEX nr 2044397).

O rzeczywistym nawiązaniu stosunku pracy stanowiącego tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym nie decyduje bowiem samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, czy też wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne pozostaje więc, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Okoliczności wynikające z formalnie zawartej, ale w rzeczywistości niewykonywanej umowy o pracę nie wiążą organu rentowego (jak też Sądu) w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego (por. wyrok SN z dnia 5 czerwca 2009 r., I UK 21/09, LEX nr 515699; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2012 r., III AUa 230/12, LEX nr 1238771).

Organ rentowy kwestionował ważność umowy o pracę między stronami, powołując się m.in. na jej zawarcie dla pozoru, wyłącznie w celu zapewnienia ubezpieczonej ochrony ubezpieczeniowej zapewnianej przez zgłoszenie jej do ubezpieczeń społecznych z tytułu pracowniczego zatrudnienia.

Na podstawie art. 83 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Przepis ten, za pośrednictwem art. 300 k.p., znajduje także zastosowanie do umowy kreującej stosunek pracy. Należy podkreślić, że złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę w każdym wypadku nie chce, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Brak zamiaru wywołania skutków prawnych oznacza, że osoba składająca oświadczenie woli albo nie chce w ogóle wywołać żadnych skutków prawnych, albo też chce wywołać inne, niż wynikałyby ze złożonego przez nią oświadczenia woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001 r., sygn. akt II UKN 258/00, OSNAP Nr 21/2002, poz. 527).

Pozorność oświadczenia woli w świetle art. 83 § 1 k.c. składa się z dwóch elementów. Po pierwsze, strony, które dokonują takiej czynności prawnej, próbują wywołać wobec osób trzecich rzeczywiste, prawdziwe przeświadczenie, że ich zamiarem jest wywołanie skutków prawnych objętych treścią ich oświadczeń woli. Po drugie, musi między stronami istnieć tajne, niedostępne osobom trzecim porozumienie, że te oświadczenia woli nie mają wywołać zwykłych skutków prawnych (akt konfidencji). Innymi słowy, zamiar wyrażony w treści symulowanych oświadczeń woli nie istnieje lub jest inny niż ujawniony w symulowanych oświadczeniach. Na pozorność muszą się składać oba te elementy łącznie (zob. Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna., pod red. A. Kidyby, LEX/el. 2012, uwagi do art. 83). Umowę o pracę, pomimo poprawności formalnej strony zatrudnienia, uważa się tym samym za zawartą dla pozoru, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony miały świadomość, że osoba określona w umowie o pracę jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca z takiej pracy nie będzie korzystać (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 321/04, OSNAP 2006/11-12/190, z dnia 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNAP 2005/15/235, z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 244/00, OSNAP 2002/20/496, z dnia 16 marca 1999 r., II UKN 512/98, OSNAP 2000/9/368 oraz z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 32/96, OSNAP 1997/15/275).

Odnosząc powyższe uwagi do omawianej sytuacji, a także mając na względzie wyniki postępowania dowodowego, Sąd doszedł do przekonania, że ubezpieczona R. R.rzeczywiście wykonywała czynności pracownicze na rzecz M. S. na podstawie kwestionowanej umowy o pracę z 08 października 2024 r. Wynika to przede wszystkim z zebranych dokumentów związanych z wcześniejszym odbywaniem stażu, z zawarciem spornej umowy, a także z zeznań świadków oraz przesłuchania stron.

Stosunek pracy charakteryzuje się osobistym i odpłatnym wykonywaniem pracy pod kierownictwem pracodawcy, w tym w miejscu i czasie przez niego wskazanym (art. 22 § 1 k.p.). Powyższe cechy zachował stosunek prawny łączący strony. Ubezpieczona wykonywała pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez płatnika składek – w salonie (...) przy ul. (...) w T., osobiście i odpłatnie, w zakresie zleconym przez pracodawcę. Zgodnie z zawartą umową ubezpieczona została zatrudniona na stanowisku fryzjerki w pełnym wymiarze czasu pracy, a pracę świadczyła od 9:00 do 17:00. Ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie płatne przelewem. Była widywana przez klientów salonu fryzjerskiego od wiosny 2024 r., kiedy rozpoczęła staż finansowany z urzędu pracy, aż do jesieni 2024 r., a więc w spornym okresie po zawarciu umowy o pracę z zainteresowaną. Nadzór nad pracą ubezpieczonej sprawowała pracodawca – M. S..

Sąd miał przy tym na uwadze, że zostały dopełnione formalności związane z zatrudnieniem ubezpieczonej. Należy zauważyć, że ubezpieczona przed rozpoczęciem stażu otrzymała zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku fryzjerki, ważne do 2027 r. i odbyła szkolenie z zakresu BHP, wobec czego nie była ponownie kierowana na badania lekarskie ani na szkolenie BHP. Ubezpieczona także złożyła wymagane przy zawarciu umowy o pracę oświadczenia i zapoznała się z informacjami o warunkach zatrudnienia. Ponadto podpisywała się na listach obecności i na listach płac.

Wymaga podkreślenia, że w toku postępowania wykazana została potrzeba gospodarcza zatrudnienia pracownika. Jak wynikało z relacji stron, M. S. miała problemy z kręgosłupem i potrzebowała dodatkowego pracownika, aby ją odciążył. Oczywistym wyborem była siostra zainteresowanej, która jest osobą godną zaufania, a poza tym poszukiwała w tym okresie pracy, będąc zarejestrowaną w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto istotne jest, że do zatrudnienia R. R. zobowiązywał § 9 ust. 1 umowy o zorganizowanie stażu stanowiący, że ,, organizator zobowiązał się po upływie czasu określonego w § 1 pkt 3 umowy, do zatrudnienia 1 bezrobotnego, który ukończył staż na podstawie umowy o pracę na pełen etat, zawartej i obowiązującej nieprzerwanie przez okres 3 miesięcy. Zatrudnienie powinno nastąpić najpóźniej w terminie do 14 dni od dnia zakończenia stażu.” M. S. zaoferowała ubezpieczonej umowę o pracę na okres 3 miesięcy zgodnie z postanowieniami przedmiotowej umowy. Jednakże w związku z ciążą umowa ta, zgodnie z regulacjami Kodeksu pracy, została przedłużona do dnia porodu.

W realiach niniejszej sprawy bezsprzecznie ubezpieczona była w ciąży w momencie zatrudnienia, to jednak ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strony zawarły porozumienie w zakresie pozornego zatrudnienia. Świadek S. S. potwierdziła, że ubezpieczona początkowo czuła się dobrze i planowała pracować jak najdłużej. Podczas jednej z wizyt ginekologicznych okazało się jednak, że doszło do skrócenia szyjki macicy, co wymagało odpoczynku, a co za tym idzie – skorzystania ze zwolnienia lekarskiego. Ubezpieczona jednak do momentu przejścia na zwolnienie lekarskie niewątpliwie świadczyła pracę zgodnie z zawartą umową.

Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako motywacja do podjęcia zatrudnienia, nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, a dążenie kobiety ciężarnej do uzyskania przez zawarcie umowy o pracę ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym nie może być uznane za zmierzające do dokonania czynności sprzecznej z prawem albo mającej na celu jego obejście, jeżeli umowa ta prowadzi do faktycznej realizacji zatrudnienia spełniającego cechy stosunku pracy (tak wyrok z dnia 14 lutego 2006 r., III UK 150/05 i z dnia 6 lutego 2006 r., III UK 156/05, LEX nr 272549). W rezultacie zawarcie umowy o pracę przez kobietę w ciąży, nawet w sytuacji gdyby jej zachowanie obliczone było na uzyskanie w niedługim czasie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, przy faktycznym wykonywaniu obowiązków pracowniczych, nie prowadzi do uznania, że osoba taka nie podlega ubezpieczeniom społecznym z racji zatrudnienia pracowniczego. Jeżeli po zawarciu umowy o pracę pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował, to – co do zasady – wyklucza to możliwości powoływania się na pozorność złożonych oświadczeń woli (wyrok SA w Łodzi z dnia 11 lutego 2015 r., III AUa 529/14; LEX nr 1661216; por. też wyrok SA w Krakowie z dnia 29 maja 2014 r., III AUa 321/13, LEX nr 1483743).

W realiach niniejszej sprawy ubezpieczona w związku zawarciem w dniu 8 października 2024 r. umowy o pracę z M. S. rzeczywiście podjęła zatrudnienie na powierzonym jej stanowisku i do dnia przejścia na zwolnienie lekarskie wykonywała obowiązki pracownicze. Potwierdzili to świadkowie, którzy korzystają z usług płatnika składek, siostra M. S. i R. R., a także zainteresowana i ubezpieczona konsekwentnie prezentowały takie stanowisko w toku całego postępowania. Organ rentowy nie przedstawił dowodów na poparcie tezy, iż rzeczona umowa o pracę została zawarta dla pozoru.

Z powyższych względów, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Nadto w pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu – zgodnie z zasadą o odpowiedzialności za wynik procesu - na zasadzie art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c., zasądzając od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Wysokość kosztów Sąd ustalił zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą 360,00 zł w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Sędzia Danuta Domańska