Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lipca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Toruniu - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Danuta Domańska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2025 roku w Toruniu

sprawy F. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

o ustalenie nieistnienia ubezpieczeń społecznych i o podstawę wymiaru składek

na skutek odwołania F. J.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T.

z dnia 05 grudnia 2024 roku nr (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż:

1.  ubezpieczony F. J. w okresie od dnia 02 listopada 2023 roku do 31 maja 2024 roku nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą;

2.  ubezpieczony podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 01 czerwca 2024 roku do 04 czerwca 2024 roku;

3.  podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i wypadkowe dla ubezpieczonego za okres od dnia 02 listopada 2023 roku do dnia 31 maja 2024 roku wynosi 0 zł (zero złotych) - kod tytułu ubezpieczenia 0540 ,, ulga na start”;

4.  podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla ubezpieczonego za okres od 01 czerwca 2024 roku do 31 października 2024 roku stanowi kwota ustalona na podstawie art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025r. poz. 350) - kod tytułu ubezpieczenia 0570 ,, preferencyjne składki ZUS”;

II.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. na rzecz ubezpieczonego F. J. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych, 00/100) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia Danuta Domańska

IV U 379/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 05 grudnia 2024 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. stwierdził, że F. J. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

1.  podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r.

2.  nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 01 czerwca 2024 r. do 04 czerwca 2024 r.

Jednocześnie ZUS ustalił podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne emerytalne, rentowe i wypadkowe tj. zadeklarowaną kwotę nie niższą niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek tj.:
- za listopad 2023 r. – 4.022,30 zł,

- za grudzień 2023 r. – 4.161,00 zł

- od stycznia 2024 r. – do maja 2024 r. – po 4.964,40 zł miesięcznie,

ZUS ustalił też podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz dobrowolne chorobowe tj. zadeklarowaną kwotę nie niższą niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek tj.:

- od czerwca 2024 r. do października 2024 r. – po 4.964,40 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ustalono, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ubezpieczony zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 2 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r. jako osoba korzystająca z ulgi na start oraz do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych i wypadkowego) oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 czerwca 2024 r. jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia, zgłoszenie wpłynęło do ZUS 05 czerwca 2024 r. ZUS ustalił, że w CEIDG ubezpieczony wskazał datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej TopCar 30 czerwca 2021 r. i datę rozpoczęcia kolejnej działalności gospodarczej Balans 2 listopada 2023 r. Rozpoczynając prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej od 02 listopada 2023 r. ubezpieczony nie spełniał więc warunków z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, ponieważ między działalnością zakończoną 30 czerwca 2011 r. a kolejną działalnością podjętą 02 listopada 2023 r. upłynął okres krótszy niż 60 miesięcy. Dlatego też ubezpieczony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 02 listopada 2023 r. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z kodem tytułu 0510 00 tj. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi kwota zadeklarowana nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwot ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. Dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu ubezpieczony podlega od 05 czerwca 2024 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony F. J. wyjaśnił, że w dniu 02 listopada 2023 r. zarejestrował działalność gospodarczą i zgłosił się do ,,ulgi na start”, ponieważ minęło 60 miesięcy od prowadzenia poprzedniej działalności gospodarczej, którą zakończył 31 lipca 2013r. Następnie w dniu 17 czerwca 2021 r. zarejestrował działalność gospodarczą, której jednak nigdy faktycznie prowadził – nigdy nie doszło do żadnej transakcji, nie wystawił żadnej faktury ani rachunku, nie dokonał żadnego zakupu towaru ani usług, które miałby wpisać w koszty działalności ani którym miałby handlować, nie zawarł też żadnej umowy. Zarejestrowanie działalności i wyrejestrowanie jej po 13 dniach tj. z dniem 30 czerwca 2021 r. było jedyną czynnością, którą dokonał w związku z tą działalnością. Faktycznie więc ubezpieczony nie prowadził działalności gospodarczej. Świadczy o tym również zeznanie podatkowe. Ubezpieczony dodał, że w dniu 13 kwietnia 2022 r. ZUS informował go, że nie przekazał dokumentacji zgłoszeniowej ani rozliczeniowej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w efekcie czego – po kontakcie i instrukcjach ze strony pracownika ZUS – dokonał brakującego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od 17 czerwca 2021 r., a następnie w dniu 19 maja 2022 r. ZUS sporządził dokument wyrejestrowania oraz deklarację rozliczeniową ZUS DRA za czerwiec 2021 r.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zdaniem ZUS dokumenty i informacje zgromadzone w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji uzasadniały przyjęcie, że pozarolnicza działalność gospodarcza była prowadzona w okresie wskazanym w CEIDG. Ubezpieczony sam sporządził zgłoszenie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego i nie kwestionował tytułu ubezpieczenia wskazywanego przez organ rentowy.

W piśmie procesowym z 07 kwietnia 2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego, będący adwokatem, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że F. J. jako prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 02 listopada 2023 r., podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 01 czerwca 2024 r. do 04 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu pisma wskazano, że F. J. jest absolwentem (...) na kierunku socjologia, nie prowadził działalności gospodarczej w okresie od 17 do 30 czerwca 2021 r. Zarejestrował działalność, jednak do faktycznego jej prowadzenia nie doszło i ubezpieczony dokonał wyrejestrowania po 9 dniach roboczych. Nie dokonał żadnych inwestycji, nie zrobił żadnych zakupów, nie wynajął lokalu, nie zatrudnił pracowników. Był w tym czasie zatrudniony na umowę o pracę na cały etat, nie byłyby w stanie pogodzić prowadzenia działalności z pracą na pełen etat. W tamtym czasie posiadał 5 małoletnich dzieci, nie mógł więc prowadzić działalności gospodarczej po pracy. Działalność w zakresie konserwacji i naprawy pojazdów samochodowych była jedynie pomysłem, nigdy niezrealizowanym.

( vide: pismo – k. 31 akt sądowych).

W piśmie procesowym z dnia 21 czerwca 2025 r. pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że ubezpieczony:

1. od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą;

2. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za okres od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r, wynosi 0 zł;

3. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe dla ubezpieczonego w czerwcu 2024 r. wynosi 1.272,60 zł, a od lipca 2024 r. do października 2024 r. po 1.290,00 zł miesięcznie.

Pełnomocnik ubezpieczonego wnioskował o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wskazując wartość przedmiotu sporu 15.472,93 zł jako sumę składek za sporny okres.

( vide: pismo – k. 65-65v akt sądowych).

Sąd ustalił, co następuje:

F. J. urodził się (...) Posiada wykształcenie wyższe. W 2011 r. ukończył studia na (...) w T. na kierunku socjologii o specjalności praca socjalna, uzyskując tytuł zawodowy licencjata. W toku aktywności zawodowej pracował jako sprzedawca kasjer od 23 października 2007 r. do 30 listopada 2008 r. w (...) S.A., referent ds. handlowych od 23 grudnia 2008 r. do 23 maja 2009 r. w P.W. D., przedstawiciel handlowy od 25 maja 2009 r. do 2 kwietnia 2011 r. w (...) S.A., kierownik sklepu od 17 listopada 2014 r. do 30 maja 2015 r. w (...) sp. z o.o. i od 10 listopada 2015 r. do 13 sierpnia 2016 r. w (...) S.A.

Dowód: - C. V. - akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- świadectwa pracy - akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- dyplom ukończenia studiów - akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

Ubezpieczony jest ojcem pięciorga dzieci: J. ur. (...), H. ur. (...), D. ur. (...), N. ur. (...) i A. ur. (...)

Dowód: - odpisy skrócone aktów urodzenia – k. 66-70 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

W okresie od 06 lipca 2011 r. do 31 lipca 2013 r. F. J. widniał w CEIDG jako przedsiębiorca pod firmą (...). Przedmiotem prowadzonej działalności była m.in. sprzedaż hurtowa mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych. Ubezpieczony zajmował się importem i dystrybucją artykułów spożywczych.

Dowód: - informacje z CEIDG – https://aplikacja.ceidg.gov.pl/,

- przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

Od 15 stycznia 2021 r. do 05 sierpnia 2022 r. F. J. był zatrudniony u J. H. prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą (...) w S., na stanowisku wulkanizatora i mechanika samochodowego w pełnym wymiarze czasu pracy. Umowa o pracę została zawarta w dniu 15 stycznia 2021 r. na czas określony do 16 stycznia 2023 r. W czerwcu 2021 r. ubezpieczony korzystał z urlopu wypoczynkowego w dniach 4 czerwca i 28 czerwca. W pozostałych dniach świadczył pracę przez 8 godzin dziennie od 8:00 do 16:00.

Dowód: - umowa o pracę – k. 37 akt sądowych, akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- rozwiązanie umowy o pracę - akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- listy obecności - akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- świadectwo pracy – k. 33 akt sądowych, akta osobowe na k. 53 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

W dniu 17 czerwca 2021 r. F. J. dokonał rejestracji pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą (...). Przedmiot działalności miał dotyczyć konserwacji i naprawy pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli. Wpis został wykreślony z dniem 30 czerwca 2021 r.

Dowód: - informacje z CEIDG – https://aplikacja.ceidg.gov.pl/, wydruk – k. 41 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

Ubezpieczony zarejestrował działalność gospodarczą (...), ponieważ miał pomysł na otwarcie warsztatu samochodowego, gdyż chciał pracować na własny rachunek. Nie wiedział jeszcze wtedy, gdzie miałby otworzyć warsztat. Ubezpieczony posiada umiejętności w podstawowym zakresie do naprawy samochodów. Miał zajmować się konserwacją i naprawą pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli. Faktycznie nie podjął tej działalności, nie wykonał żadnych czynności przygotowawczych do prowadzenia tej działalności, nie wynajął lokalu, nie kupił narzędzi, nie wywiesił tablicy informacyjnej. Ponadto ubezpieczony nie poczynił żadnych inwestycji na tę działalność, nie ubiegał się o kredyt. Ubezpieczony nie zatrudnił też pracownika. W okresie od 17 do 30 czerwca 2021 r. ubezpieczony nie dokonał jakichkolwiek zakupów i nie została wystawiona jego rzecz żadna faktura. Nie reklamował on działalności i nie wykonał żadnej usługi.

Ubezpieczony wyrejestrował działalność z dniem 30 czerwca 2021 r. uznając, że nie ma czasu ani możliwości jej prowadzenia. Ubezpieczony miał więcej obowiązków domowych związanych z wychowywaniem 5 dzieci, a jego żona musiała więcej czasu spędzać w pracy, co okazało się dopiero po tym, jak zarejestrował działalność. Stwierdził, iż nie jest w stanie tego wszystkiego połączyć, tym bardziej że działalność prowadziłby po godzinach pracy u ówczesnego pracodawcy.

Dowód: - przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025 r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

Ubezpieczony złożył zeznanie podatkowe PIT-36 za 2021 r. wykazując wyłącznie przychód ze stosunku pracy 30.075 zł oraz kwotę 322,15 zł z tytułu innych źródeł przychodu. W informacji o wysokości dochodu (straty) pozarolniczej działalności gospodarczej (...) wskazał 0 zł. Ubezpieczony otrzymał wystawiony przez J. H. PIT-11 za 2021 r., w którym zostało wskazane wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 30.075 zł.

Dowód: - PIT-36 – k. 9-13v akt sądowych,

- PIT/B – k. 14-14v akt sądowych,

- PIT/O – k. 15-16v akt sądowych,

- urzędowe poświadczenie odbioru – k. 17 akt sądowych,

- PIT-11 – k. 38-40 akt sądowych,

W dniu 13 kwietnia 2022 r. ZUS Oddział w T. skierował do ubezpieczonego pismo z informacją, że 17 czerwca 2021 r. pobrał wpis do CEIDG nr (...), który został wykreślony w dniu 30 czerwca 2021 r. Zgodnie z danymi ewidencji działalność gospodarczą ubezpieczony rozpoczął 17 czerwca 2021 r., nie przekazał jednak do ZUS dokumentacji zgłoszeniowej ani rozliczeniowej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie od 17 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. Ubezpieczony został zobowiązany do przekazania dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych oraz potwierdzających faktyczny okres prowadzenia działalności pozarolniczej (np. kopie wystawionych faktur, rachunków mających odzwierciedlenie w przychodach wykazanych w prowadzonej ewidencji zgonie z forma opodatkowania, zawartych umów, przedstawienie innych dowodów i złożenie wyjaśnień), w terminie 7 dni od otrzymania pisma.

Dowód: - pismo ZUS – k. 5 akt sądowych.

W piśmie z 19 maja 2022 r. ZUS poinformował ubezpieczonego, że po przekazaniu zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od 17 czerwca 2021 r. ustalono, że podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 17 czerwca 2021 r do 30 czerwca 2021 r. nie budzi wątpliwości. Wobec tego sporządzono dokument wyrejestrowania ubezpieczonego od 01 lipca 2021 r. oraz miesięczną deklarację rozliczeniową ZUS DRA za czerwiec 2021 r.

Dowód: - pismo ZUS – k. 6 akt sądowych,

- ZUS P ZWUA – k. 7 akt sądowych,

- ZUS P DRA – k. 8 akt sądowych,

W dniu 02 listopada 2023 r. F. J. dokonał rejestracji pozarolniczej działalności gospodarczej w CEIDG pod firmą (...). Przedmiotem działalności jest fizjoterapia i usługi związane z poprawą kondycji fizycznej. Ubezpieczony prowadzi salon masażu, nie pozostawał w stosunku pracy przed 02.11.2023r. w charakterze masażysty. Z dniem 02.11.2023r. zgłosił się do ZUS do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba korzystająca z ,, Ulgi na start”. Potem chciał skorzystać z wszystkich ulg przewidzianych przez prawo.

Dowód: - informacje z CEIDG – https://aplikacja.ceidg.gov.pl/, wydruk – k. 42 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego na rozprawie w dniu 2.06.2025r. – protokół elektroniczny od 00:07:05 do 00:28:39.

W dniu 14 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. zawiadomił ubezpieczonego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia obowiązku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz podstaw wymiaru składek jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą od 02 listopada 2023 r. Na podstawie dokonanych ustaleń organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie miał prawa do skorzystania z ulgi na start od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r. oraz z preferencyjnych składek od 01 czerwca 2024 r., ponieważ nie minęło 60 miesięcy kalendarzowych od dnia zakończenia prowadzenia poprzedniej działalności gospodarczej. W związku z powyższym od 02 listopada 2023 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z kodem tytułu ubezpieczenia 0510 00 tj. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % prognozowanego' przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

ZUS wezwał ubezpieczonego do przekazania prawidłowych dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych bądź wyjaśnień/dokumentów w sprawie.

Dowód: - zawiadomienie – k. 3-4 akt ZUS.

W piśmie ogólnym z 30 października 2024 r. ubezpieczony wyjaśnił, że w dniu 17 czerwca 2021 r. zarejestrował firmę w systemie CEIDG, jednak nigdy faktycznie żadnej działalności pozarolniczej w jej ramach nie realizował. Nie wystawił żadnego dokumentu sprzedaży, nie brał żadnych faktur kosztowych, nie prowadził żadnej innej działalności gospodarczej. Był to pomysł, którego nie udało się wówczas zrealizować, dlatego jeszcze w tym samym miesiącu, po 13 dniach w dniu 30 czerwca 2021 r. wyrejestrował firmę. Świadczy o tym dodatkowo jego zeznanie podatkowe. Ubezpieczony miał pomysł na firmę, który jednak nie został zrealizowany.

Dowód: - pismo ogólne – k. 5 akt ZUS.

Zaskarżoną decyzją z dnia 05 grudnia 2024 r. ZUS Oddział w T. stwierdził, że F. J. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

1.  podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r.

2.  nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 01 czerwca 2024 r. do 04 czerwca 2024 r.

3.  ustalił podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne emerytalne, rentowe i wypadkowe tj. zadeklarowaną kwotę nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek tj.
- za listopad 2023 r. – 4.022,30 zł,

- za grudzień 2023 r. – 4.161,00 zł

- od stycznia 2024 r. – do maja 2024 r. – po 4.964,40 zł miesięcznie,

4.  ustalił podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz dobrowolne chorobowe tj. zadeklarowaną kwotę nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek tj.:

- od czerwca 2024 r. do października 2024 r. – po 4.964,40 zł miesięcznie.

Dowód: - zaskarżona decyzja ZUS – k. 9-11 akt ZUS.

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentacji zgromadzonej
w aktach sądowych oraz w aktach prowadzonych przez organ rentowy oraz na podstawie przesłuchania ubezpieczonego F. J. w charakterze strony.

Sąd przyznał walor wiarygodności przedłożonym w sprawie dokumentom, ponieważ były jasne, pełne i logiczne, a żadna ze stron nie kwestionowała prawdziwości zawartych w nich treści ani ich mocy dowodowej, nie budziły one również wątpliwości Sądu. W toku postępowania zostały pozyskane akta osobowe ubezpieczonego z okresu zatrudnienia od 15 stycznia 2021 r. do 05 sierpnia 2022 r. u J. H. prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą (...) w S., co potwierdziło, iż w spornym okresie, kiedy ubezpieczony zarejestrował działalność gospodarczą, jednocześnie pozostawał w zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy. Nadto w czerwcu 2021 r. ubezpieczony korzystał z urlopu wypoczynkowego tylko w dniach 4 czerwca i 28 czerwca. W pozostałych dniach świadczył pracę przez 8 godzin dziennie od 8:00 do 16:00. Nie wnioskował o urlop bezpłatny w spornym okresie. Ponadto w toku procesu nie zostały przedłożone żadne dokumenty, które świadczyłyby o czynnościach przygotowawczych do podjęcia działalności gospodarczej ani o rzeczywistym podjęciu tej działalności.

Sąd dał również wiarę zeznaniom F. J. w całości. Wyjaśnił on motywy związane z rejestracją swojej pozarolniczej działalności gospodarcze – był to jedynie pomysł, który jednak nie został zrealizowany. Ubezpieczony chciał pracować na własny rachunek, ale z uwagi na sytuację rodzinną i jednoczesne pozostawanie w stosunku pracy uznał, iż nie będzie w stanie pogodzić z tym prowadzenia działalności gospodarczej, co odbywałoby się po godzinach pracy. Ubezpieczony jest ojcem 5 dzieci, a jego żona w spornym okresie musiała bardziej zaangażować się w swoje obowiązki pracownicze i pozostawać w pracy po godzinach. Ubezpieczony, poza rejestracją działalności w CEIDG, nie dokonał żadnych czynności świadczących o prowadzeniu działalności tj. nie wynajął lokalu, nie dokonał zakupu sprzętów niezbędnych do konserwacji i napraw pojazdów, nie wykonał żadnej usługi, nie wystawił faktury ani na jego rzecz żadna faktura nie została wystawiona, nie ubiegał się o kredyt, nie zatrudnił pracownika, nie reklamował swojej działalności. Zeznania te są uznał za całkowicie wiarygodne, ponieważ relacja ubezpieczonego jawi się jako logiczna, spójna i szczera. Tym samym Sąd uznał, że ubezpieczony wykazał, iż w okresie od 17 czerwca 2021r. do 30 czerwca 2021r. faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej.

Odwołanie ubezpieczonego okazało się zasadne, a zaskarżona decyzja nie była prawidłowa.

Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy ubezpieczony miał prawo do skorzystania z tzw. ,,ulgi na start” w okresie od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r., czy podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 01 czerwca 2024 r. do 04 czerwca 2024 r., a podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za okres od 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r. wynosi 0 zł, w czerwcu 2024 r. 1.272,00 zł, a od lipca 2024 r. do października 2024 r. po 1.290,00 zł miesięcznie. Organ rentowy zakwestionował możliwość skorzystania przez ubezpieczonego z ,,ulgi na start” twierdząc, że od wyrejestrowania poprzedniej działalności nie upłynęło 60 miesięcy.

Przechodząc do rozważań na tle niniejszej sprawy należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350; dalej jako ,,ustawa”) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt. 1 ustawy uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 236) lub innych przepisów szczególnych.

Zgodnie z art. 13 pkt. 4 ustawy - osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców.

Zgodnie z art. 18 ust. 8 ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Na mocy art. 20 ust. 1 ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3.

Na podstawie art. 18a ust. 1 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Według art. 18c ust. 1 ustawy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym.

Podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku (ust. 2).

Podstawę wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym, obliczony zgodnie z ust. 4, przez współczynnik 0,5. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa (ust. 3).

Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 236) - przedsiębiorca, będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym roku lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej (,,ulga na start”).

Ulga ta stanowi zachętę dla przedsiębiorców podejmujących po raz pierwszy działalność gospodarczą lub ponownie po upływie wskazanego okresu tj. co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. W niniejszej sprawie organ rentowy kwestionował spełnienie tej przesłanki. Ze zgromadzonego materiału dowodowego rzeczywiście wynika, że w dniu 17 czerwca 2021 r. F. J. dokonał rejestracji pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą (...), przy czym wpis ten został wykreślony po zaledwie kilku dniach tj. z dniem 30 czerwca 2021 r. Następnie ubezpieczony w dniu 02 listopada 2023 r. dokonał ponownie rejestracji pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą (...). Pomiędzy 30 czerwca 2021 r. a 02 listopada 2023 r. rzeczywiście nie upłynęło 60 miesięcy. Należało mieć jednak na uwadze, że przepis art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców stanowi o ponownym podjęciu działalności gospodarczej. W realiach niniejszej sprawy ubezpieczony wykazywał, że działalność zarejestrowana w dniu 17 czerwca 2021 r. nie została przez niego faktycznie podjęta i ograniczył się on wyłącznie do jej zgłoszenia w CEIDG, przy czym po zaledwie niecałych 2 tygodniach działalność została wyrejestrowana. Sąd uznał, iż okoliczność ta niewątpliwie została wykazana w toku niniejszego postępowania.

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 3 Prawa przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły, a w myśl art. 4 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Zorganizowanie działalności gospodarczej w płaszczyźnie materialnej odbywa się przykładowo przez: zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn, sprzętu, technologii, zatrudnienie pracowników, przedsięwzięcie działań o charakterze marketingowym (informacja, reklama) oraz przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania i utrzymania wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej działalności. Natomiast ciągłość działalności gospodarczej ma dwa aspekty. Pierwszy to powtarzalność czynności. Przejawem działalności gospodarczej nie są działania o charakterze sporadycznym, doraźnym, okazjonalnym lub incydentalnym. Drugi aspekt, wynikający zresztą z pierwszego, to zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej. Elementem kreującym działalność gospodarczą jest jej zarobkowy charakter. Przesłanka zarobkowego charakteru działalności zostaje spełniona wtedy, gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, a także wówczas, gdy mimo jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie dochodu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r. II USKP 133/23, Legalis nr 3170908).

Z rozpoczęciem działalności gospodarczej ściśle łączy się obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ma jednak charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje jednak powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2017 r. III AUa 309/17, Legalis nr 1712690).

Skoro podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jest pochodną prowadzenia (wykonywania) działalności gospodarczej, a nie wpisu w ewidencji, to nie podlega przymusowi ubezpieczenia zarówno osoba, która pomimo zgłoszenia działalności gospodarczej do ewidencji i uzyskania stosownego wpisu nie podjęła jej z różnych przyczyn, jak i osoba, która - mimo faktycznego niewykonywania działalności gospodarczej po jej podjęciu - jest wpisana do ewidencji, gdyż nie zgłoszono zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia tej działalności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2022 r. III AUa 368/21, Legalis nr 2901497).

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, ubezpieczony zarejestrował działalność gospodarczą (...), ponieważ miał pomysł na otwarcie warsztatu samochodowego, gdyż chciał pracować na własny rachunek. Za wyjątkiem dopełnienia warunku formalnego w postaci rejestracji działalności gospodarczej, ubezpieczony nie podjął jednak żadnych innych czynności związany z zarejestrowaną działalnością. Faktycznie nie podjął tej działalności, w tym nie wykonał żadnych czynności przygotowawczych do prowadzenia tej działalności. W orzecznictwie wskazuje się, że podejmowanie czynności przygotowawczych może stanowić o rozpoczęciu wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu art. 13 pkt 4 ustawy systemowej tylko pod warunkiem, że doprowadziły one do faktycznego jej uruchomienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2023 r. I USKP 38/22, Legalis nr 2997509). Ubezpieczony nie wynajął nawet lokalu, nie kupił żadnych narzędzi, nie reklamował działalności, nie poczynił żadnych inwestycji na tę działalność, nie zatrudnił pracownika, nie wystawił żadnej faktury, nie złożył zeznania podatkowego z uwzględnieniem wysokości przychodu / poniesionej straty z tytułu działalności. Ubezpieczony przez okres zaledwie 2 tygodni, w trakcie których działalność widniała w rejestrze, nie wykonał żadnej usługi. W toku niniejszego postępowania organ rentowy nie udowodnił okoliczności przeciwnych. Wyjaśnienia ubezpieczonego, w połączeniu z pozostałym materiałem dowodowym, Sąd uznał za w pełni wiarygodne.

Skoro ubezpieczony nie prowadził działalności gospodarczej w okresie od 17 do 30 czerwca 2021 r., to należało uznać, że spełnił przesłankę ponownego podjęcia działalności po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej zakończenia (w okresie od 6 lipca 2011 r. do 31 lipca 2013 r. F. J. widniał w CEIDG jako przedsiębiorca pod firmą (...)). Wobec tego należało uznać, iż ubezpieczony miał prawo korzystania z ,,ulgi na start” przez 6 miesięcy od dnia zarejestrowania działalności tj. od dnia 02 listopada 2023 r. do 31 maja 2024 r., a więc zasadnie zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 0540 - ,,ulga na start” i był zwolniony z obowiązku opłacenia składek jako przedsiębiorca, który opłaca składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne, a więc podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia wynosiła 0 zł.

Konsekwencją powyższego było także ustalenie, że ubezpieczony prawidłowo i terminowo dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych oraz z preferencyjnych składek od 01 czerwca 2024 r. tj. po zakończeniu okresu ulgi. Ubezpieczony zgłosił się także do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego – zgłoszenie wpłynęło 05 czerwca 2024 r., a ZUS uznał, iż w okresie od 01 do 04 czerwca 2024 r. ubezpieczony nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy systemowej objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 36 ust. 10 albo 14, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 albo 4b (ust. 1a).

Według art. 36 ust. 3 ustawy obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 10, z zastrzeżeniem ust. 2, należy do tych osób, a w myśl ust. 4 zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 4a-5a i 9a.

W realiach niniejszej sprawy ubezpieczony dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w terminie tj. po upływie okresu korzystania z ,,ulgi na start”, dokumentem zgłoszeniowym z 05 czerwca 2024 r., zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń od 01 czerwca 2024 r., a więc należało przyjąć, iż także od tej daty podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, skoro zgłoszenie nastąpiło w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Nadto w okresie od 01 czerwca 2024 r. do 31 października 2024 r. podstawę wymiaru składek stanowić powinna kwota ustalona na podstawie art. 18a ust. 1 ustawy systemowej - kod tytułu ubezpieczenia 0570 ,, preferencyjne składki ZUS”, a nie jak przyjął organ rentowy - zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł - jak w punkcie I wyroku.

W punkcie II wyroku Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania - zgodnie z art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c. Wysokość tych kosztów Sąd ustalił mając na względzie przesłanki wynikające z przepisów art. 109 § 2 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Wysokość kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego wynosi 360,00 zł. Wobec tego Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. na rzecz ubezpieczonego, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 360,00 zł, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Danuta Domańska